RZECZNIK POLSKI
Zakończone niedawno posiedzenie Rady Bezpieczeństwa Narodowego (RBN) nie przyniosło przełomu w kwestii unijnego programu dozbrajania SAFE, jednak zarysowało nowe pola negocjacji. Choć prezydent Karol Nawrocki podtrzymuje swoje weto wobec rządowej ustawy, na horyzoncie pojawiła się propozycja kompromisowa, która może odblokować miliardy złotych na polską obronność.
Istota sporu: Suwerenność czy szybkość modernizacji?
Głównym punktem spornym pozostaje unijny instrument SAFE (Security Action for Europe). Polska, jako największy beneficjent programu, ma otrzymać ok. 43,7 mld euro (blisko 200 mld zł) w formie niskooprocentowanych pożyczek.
- Stanowisko Rządu: Premier Donald Tusk oraz wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz podkreślają, że środki te są niezbędne do natychmiastowej realizacji 139 projektów zbrojeniowych, w tym systemu antydronowego SAN oraz tarczy wschodniej. Rząd deklaruje, że 80% tych funduszy trafi bezpośrednio do polskich zakładów zbrojeniowych.
- Obawy Prezydenta: Karol Nawrocki, wetując ustawę w marcu 2026 r., argumentował, że mechanizm SAFE zagraża suwerenności decyzji zakupowych Polski ze względu na unijną „warunkowość”. Prezydent domaga się pełnej transparentności kontraktów oraz gwarancji, że środki nie zostaną wykorzystane do wsparcia przemysłu innych państw UE kosztem polskiego.
„SAFE 0 proc.” – prezydencka alternatywa
Podczas obrad RBN prezydent Nawrocki oraz prezes NBP Adam Glapiński powrócili do koncepcji „polskiego SAFE 0 proc.”.
- Mechanizm: Program miałby opierać się na zysku wypracowanym przez Narodowy Bank Polski (szacowanym na 180 mld zł) oraz rezerwach banku centralnego.
- Reakcja rządu: Premier Tusk określił tę propozycję mianem „SAFE 0 złotych”, wskazując, że zysk NBP jest zmienny i niepewny, a realne środki unijne są dostępne „od ręki”.
Nowy sojusz na horyzoncie? Rola PSL
Niespodziewanym zwrotem w kuluarach RBN stała się postawa lidera PSL, Władysława Kosiniaka-Kamysza. Resort obrony przygotował „poprawioną” wersję ustawy, która łączy elementy rządowego SAFE z postulatami prezydenta dotyczącymi kontroli nad wydatkami.
- Analiza w Pałacu: Doradcy prezydenta Nawrockiego potwierdzili, że projekt PSL jest obecnie analizowany. Pałac Prezydencki nie wyklucza akceptacji tej wersji, jeśli wzmocni ona rolę Sztabu Generalnego w procesie decyzyjnym.
Kontekst międzynarodowy: Budapeszt i Waszyngton
Atmosferę rozmów w Warszawie pogorszyła niedawna wizyta prezydenta Nawrockiego na Węgrzech i jego spotkanie z Viktorem Orbánem, które premier Tusk określił jako „sprzeczne z polską racją stanu”. Z drugiej strony, otoczenie prezydenta podkreśla konieczność dywersyfikacji sojuszy w obliczu nadchodzącej kampanii wyborczej w USA i możliwych zmian w polityce Waszyngtonu.
Podsumowanie: obecny stan
| Cecha | Unijny program SAFE (Rząd) | Program „SAFE 0%” (Prezydent) |
| Źródło finansowania | Pożyczki unijne (EBI) | Zysk NBP / Rezerwy krajowe |
| Główny cel | Szybki zakup gotowych systemów | Inwestycja w suwerenność technologiczną |
| Ryzyko | Uzależnienie od decyzji Brukseli | Brak gwarancji stabilności finansowej |
Choć oficjalny komunikat po RBN mówi o „wspólnocie celów w obszarze bezpieczeństwa”, realne porozumienie zależy od tego, czy rząd zdecyduje się na dopuszczenie prezydenckiej kontroli nad wydatkowaniem unijnych miliardów.
